Komende zaterdag en zondag is het weer zover: het weekend van Open Monumentendag. Dit jaar is het thema ‘Erfgoed & Architectuur: Gebouwd om te blijven’. De slogan benadrukt de waarde van de verscheidenheid aan historische gebouwen die ons land verrijken en nodigt uit om na te denken over de toekomst van dit erfgoed. Architectuur is meer dan bakstenen en beton. Het weerspiegelt onze identiteit, toont de ambities van het verleden en biedt een venster op wat komen gaat.
Het team van Hylkema Erfgoed werkt dagelijks aan de restauratie, transformatie en instandhouding van de meest uiteenlopende historische gebouwen en complexen in Nederland. Ook van een aantal monumenten waar ons bureau aan werkt -of heeft gewerkt- staan op 13 en 14 september de deuren open voor het publiek. Hylkema tipt en dat resulteert in een shortlist met ‘onze’ monumenten die je komend weekend niet mag missen:
Zaterdag & Zondag
Sint Luciakerk – Ravenstein
De rooms-katholieke St. Luciakerk is gebouwd in 1735. Door haar ontstaansgeschiedenis en uiterst zeldzame Duitse barokke architectuur behoort de Luciakerk tot de top 10 van sacrale monumenten in Nederland. Tot het beschermde interieur behoren o.a. het altaar, orgel, doopvond, twee biechtstoelen en de preekstoel. Het orgel dateert uit circa 1740 en is lang onderhouden door de firma Smits uit Reek. Sinds 2017 is de kerk niet meer in gebruik voor zijn kerkelijke functie. Het monument wordt gerestaureerd en krijgt een herbestemming om te Beleven, Bezinnen en Bezielen voor de inwoners van Ravenstein én daarbuiten. Dat gebeurt niet door de tijd stil te zetten, maar door een nieuw hoofdstuk aan de levenslijn van dit bijzondere monument toe te voegen. In de toekomst kun je naast bezinning ook terecht voor muziek, cultuur, ceremonies, diners, erfgoed en educatie.
Sinds 2020 wordt er door de stichting Anna Lucia hard gewerkt om de Luciakerk als religieus erfgoed weer open te stellen! Zowel het exterieur als interieur heeft een beschermde status en zal met de meeste zorgvuldigheid onderdeel worden van de toekomstplannen. In 2026 zal de Luciakerk een grootschalige restauratie ondergaan.
Open op zaterdag en zondag van 11:00 – 16: 00 u.
Klik voor meer informatie.
Fort Pannerden – Doornenburg
Fort Pannerden werd van 1869 tot 1872 gebouwd als sperfort om te voorkomen dat een aanvallend leger via de rivier de Waal kon optrekken. Enkele jaren na de bouw bleek het ontwerp van het gebouw door de voortschrijdende wapentechniek reeds achterhaald. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd het fort bemand, maar omdat Nederland neutraal was werd er niet gevochten. Bij de Duitse inval in Nederland in mei 1940 bleek het fort echter geen serieuze weerstand te kunnen bieden tegen de Duitse overmacht. In 1959 werd het gedeklassificeerd tot een vestingwerk van “geen klasse” en raakte het in verval. In november 2008 is men begonnen met de restauratie. Het fort heeft nu cultuurhistorische bestemming gekregen en de restauratie is afgerond. Het fort ligt in Natuurgebied De Klompenwaard, gelegen langs de noordoever van de Waal, op de splitsing van de Waal en het Pannerdensch Kanaal.
Fort Pannerden maakt onderdeel uit van UNESCO Werelderfgoed ‘De Nieuwe Hollandse Waterlinie’ en ligt in het prachtig natuurgebied de Klompenwaard dat onderdeel is van De Gelderse Poort. Het fort is te voet en met de fiets prima bereikbaar.
Voor deze Open Monumentendagen werkt Fort Pannerden samen met Kasteel Doornenburg, ook een prachtig monument! Om bezoek aan beide locatie makkelijker te maken, pendelt een golfkar op deze route heen en weer. Er zijn ook leenfietsen beschikbaar.
Open op zaterdag en zondag van 11:00 – 17: 00 u.
Klik voor meer informatie.
Zaterdag 13 september
De Inktpot – Utrecht
De Inktpot is de naam van het iconische hoofdkantoor van ProRail. Het is het grootste bakstenen gebouw van Nederland. Het pand werd tussen 1919 en 1921 gebouwd in opdracht van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en werd toen nog Hoofdgebouw III genoemd. De NS kocht zelf twee steenfabrieken, een houtbedrijf, drie schepen en een Limburgs bos om dit enorme project te voltooien. Vanwege de schaarste aan bouwmaterialen bestaat de fundering uit rails. In het ontwerp van spoorwegingenieur G.W. van Heukelom wordt gebroken met historische stijlen. Veel interieurelementen zijn behouden gebleven, zoals het monumentale trappenhuis en de art deco-klokken in de kantoren.
Bezoek alleen mogelijk met rondleidingen die doorlopend gegeven worden.
Open op zaterdag van 10:00 – 17: 00 u.
Klik voor meer informatie.
Oude Raadhuis – Ooltgensplaat
Aan de Kaai nummer 2 staat het prachtige oude Raadhuis uit 1619. Lange tijd is het pand aan verval onderhevig geweest, maar de koper – de Stichting Welzijnsfonds Oostflakkee – heeft dit grandioze stuk historie stukje voor stukje helemaal gerenoveerd.
Het Raadhuis is het oudste pand in zijn soort op het eiland en eigenlijk is niet helemaal zeker wie de architect geweest is, maar mogelijk is het een ontwerp van de Vlaamse bouwmeester Melchior van Herbach.
Naast tentoonstellingen over de inundatie van het eiland Goeree Overflakkee en de natuur rondom Ooltgensplaat, vertellen gidsen in Flakkeese dracht alle verhalen over dit unieke 17e-eeuwse pand.
Open op zaterdag van 11:00 – 16: 00 u.
Klik voor meer informatie.
PWN Watertoren – Overveen
De toren is in 1898 in gebruik genomen door Gemeente Waterleidingen Haarlem en tot 2002 bij PWN in gebruik geweest. De fraai gemetselde toren heeft hoog boven het maaiveld een opslagtank voor 1,2 miljoen liter drinkwater. Het is een rijksmonument en vormt samen met de andere gebouwen een fraai voorbeeld van de neoclassicistische bedrijfsarchitectuur van een laat 19de-eeuws waterleidingbedrijf. Architect-ingenieur Jan Schotel (1845-1912) heeft de toren ontworpen; het is een van de best bewaard gebleven watertorens uit zijn werk.
Gidsen op en in de toren geven uitleg over wat je ziet en over de architectuur en historie van de watertoren en de drinkwaterwinning uit de duinen in het verleden en de toekomst. Op de begane grond van de toren is een tentoonstelling over de historie van de drinkwaterwinning en de 125 jaar oude toren.
Ieder half uur start een beklimming van de watertoren met boven uitleg van een gids. Er kunnen niet meer dan 20 personen in dat half uur omhoog. Denk aan goede schoenen voor de klim!
Open op zaterdag van 13:00 – 17: 00 u.
Klik voor meer informatie.
Zondag 14 september
Heilig Hartbasiliek – Heiliglandstichting
De onvoltooide Heilig Hart Basiliek bestaat onder andere uit een atrium en is naar ontwerp van Jan Stuyt. De basiliek had de grootste van Europa moeten worden met plek voor ruim 17.000 man, maar vanwege geldgebrek kwamen de bouwactiviteiten stil te liggen in 1936. Ook na de oorlog was er niet voldoende financiering en later werd duidelijk dat er geen vraag meer was naar een kerk met deze capaciteit. Voor de stijl van de basiliek greep Stuyt terug op voorbeelden uit Turkije en het Midden-Oosten, maar ook op de romaans-christelijke traditie.
Open op zondag van 11:00 – 17: 00 u.
Klik voor meer informatie.
PI De Kruisberg – Doetinchem
De geschiedenis van De Kruisberg begon in het jaar 1470, toen de nonnen van het klooster Sion een groot houten kruis op de “berg” plaatsten. In de archieven is van de eeuwen daarna weinig te vinden. Pas in 1693 wordt er geregistreerd dat dhr. Baackman en mevr. Anna van Wildenraath De Kruisberg in eigendom hebben. Toen was het niets meer dan een boerderij met een aangebouwde herenkamer. Het middelste gedeelte van de huidige bebouwing, incl. de grachten, zijn het oudst en tussen 1720 en 1740 gebouwd en aangelegd. De jaren daarna is De Kruisberg door enkele vooraanstaande families bewoond geweest tot in 1795 de Franse tijd aanbrak en het huis gebruikt werd als militair hospitaal. Na de Franse tijd is het huis weer permanent bewoond. In 1863 is De Kruisberg geveild en het omgrachte herenhuis incl. 25 hectare werd aangekocht door het rijk. Dit betekende het einde van De Kruisberg als landhuis en het begin van een lange geschiedenis als jeugdgevangenis, opvoedingsgesticht en met korte andere bestemmingen. In 1899 werd er aan de oostzijde van het bestaande gebouw een nieuwe vleugel van drie bouwlagen gerealiseerd naar ontwerp van Willem Cornelis Metzelaar.
Open op zondag van 11:00 – 17: 00 u.
Klik voor meer informatie.